ટ્રમ્પ ICCને કેમ નિશાન બનાવી રહ્યા છે? સમગ્ર કોર્ટ પર પ્રતિબંધો લાદવાની તૈયારીઓ; જાણો શું છે સ્થિતિ

ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ‘ઇન્ટરનેશનલ ક્રિમિનલ કોર્ટ’ (ICC) પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધો લાદવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ પગલાની અસર કોર્ટના ભંડોળ, IT સેવાઓ, વીમા, તપાસ અને રોજિંદા કામકાજ પર પડી શકે છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું વહીવટીતંત્ર ICC પર નવા અને મહત્વપૂર્ણ પ્રતિબંધો લાદવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ બાબતથી વાકેફ બે સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકા સમગ્ર ICCને પ્રતિબંધોના દાયરામાં લાવવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે અને ટૂંક સમયમાં આ અંગે જાહેરાત થઈ શકે છે. ‘ધ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ’ના અહેવાલ મુજબ, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના સત્ર દરમિયાન આ અઠવાડિયે આ નિર્ણયને આખરી ઓપ આપવામાં આવી શકે છે. અમેરિકી વિદેશ વિભાગે આ બાબતે ટિપ્પણી કરવાની વિનંતી પર તાત્કાલિક કોઈ પ્રતિક્રિયા આપી નથી.

ICC વિશ્વભરમાં યુદ્ધ અપરાધો, નરસંહાર અને માનવતા વિરુદ્ધના ગુનાઓની તપાસ કરે છે અને તેના માટે કાર્યવાહી કરે છે. તેની સ્થાપના 2002માં કરવામાં આવી હતી. જ્યારે કોઈ દેશની સરકાર આવા ગંભીર ગુનાઓની તપાસ કરવામાં અસમર્થ હોય અથવા તપાસ કરવા ન માંગતી હોય, ત્યારે ICC તેમાં હસ્તક્ષેપ કરે છે. અમેરિકા ICCનું સભ્ય નથી. જો પ્રતિબંધો લાદવામાં આવે, તો અમેરિકા અને ICC વચ્ચે તણાવ વધુ વધી શકે છે.

ઇઝરાયેલી નેતાઓ અંગે વિવાદ
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર લાંબા સમયથી ICCનો વિરોધ કરતું આવ્યું છે. અમેરિકી અધિકારીઓ ઈચ્છે છે કે ICC ઇઝરાયેલી નેતાઓ વિરુદ્ધ જારી કરાયેલા ધરપકડ વોરંટ પાછા ખેંચી લે. અમેરિકા અફઘાનિસ્તાનમાં અમેરિકી સૈનિકોની કામગીરી અંગે ICC દ્વારા કરવામાં આવી રહેલી લાંબા સમયની તપાસને પણ અટકાવવા માંગે છે.

અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ જુલાઈમાં ICCને અલગ-થલગ કરવા માટે એક અભિયાન શરૂ કર્યું હતું અને અન્ય દેશોને પણ કોર્ટમાંથી બહાર નીકળવા માટે આહ્વાન કર્યું હતું. અમેરિકાએ અગાઉ ICCના કેટલાક ન્યાયાધીશો અને વકીલો પર પ્રતિબંધો લાદ્યા છે; જોકે, સમગ્ર ICC સંસ્થા પર હજુ સુધી પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા ન હતા.

ICCની કામગીરી પર કેવી અસર પડી શકે?
જો અમેરિકાનું ટ્રેઝરી વિભાગ સમગ્ર ICC પર પ્રતિબંધો લાદે, તો અમેરિકી નાગરિકો અને કંપનીઓ માટે વિશેષ મંજૂરી વિના કોર્ટને ભંડોળ, માલસામાન કે સેવાઓ પૂરી પાડવા પર પ્રતિબંધ આવી શકે છે. અમેરિકી નાણાકીય વ્યવસ્થા પર નિર્ભર બેંકો પણ આવા વ્યવહારો કરવાનું ટાળી શકે છે. પરિણામે, ICCની IT સેવાઓ, વીમા કવરેજ, તપાસકર્તાઓની નિમણૂક અને નિયમિત બેંકિંગ કામગીરી ખોરવાઈ શકે છે. કોર્ટના અમેરિકી કર્મચારીઓના પગારની ચુકવણી કરવી પણ મુશ્કેલ બની શકે છે.

ICC સાથે ટ્રમ્પનો સંઘર્ષ તેમના પ્રથમ કાર્યકાળથી જ ચાલી રહ્યો છે. ૨૦૨૪માં તેઓ ફરીથી પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયા બાદ આ મુદ્દો ફરી ચર્ચામાં આવ્યો. લગભગ તે જ સમયે, ICCએ ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ વિરુદ્ધ ધરપકડનું વોરંટ જારી કર્યું, જેના પગલે ICCના અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવાની યોજનાઓ ફરી શરૂ કરવામાં આવી.