સરકાર UPI પેમેન્ટ ચાર્જિસ પર દેખરેખ રાખશે; ગ્રાહકો પર કોઈ બોજ નહીં!

UPI પેમેન્ટ્સ પર ‘મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ’ (MDR) લાગુ કરવાની તૈયારીઓ વચ્ચે, સરકાર ગ્રાહકોને વધારાના ચાર્જિસથી બચાવવા માટે પગલાં લઈ રહી છે. બેંકોને સૂચના આપવામાં આવી છે કે તેઓ MDRનો ખર્ચ ગ્રાહકો પર ન નાખે. UPI પેમેન્ટ્સ માટે MDR લાગુ થવા જઈ રહ્યું છે ત્યારે, સરકાર એ સુનિશ્ચિત કરશે કે તેનો આર્થિક બોજ ગ્રાહકો પર ન પડે. સરકાર અમલીકરણ પ્રક્રિયા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે અને ગ્રાહકો પર કોઈપણ અયોગ્ય કે છુપા ચાર્જિસ લાદવામાં આવતા અટકાવવા માટે દેખરેખ વ્યવસ્થાને મજબૂત કરવાની તૈયારી કરી રહી છે.

બેંકોને નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે કે તેઓ મર્ચન્ટ (વેપારી) સંબંધિત MDR ખર્ચ ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલે નહીં. વધુમાં, UPI એપ્સ દ્વારા છુપા અથવા વધારાના પ્લેટફોર્મ ચાર્જિસ લાદવામાં આવતા અટકાવવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. MDR અમલીકરણ પ્રક્રિયામાં સંભવિત સમસ્યાઓના નિરાકરણ માટે સરકારે પેમેન્ટ એગ્રીગેટર્સ અને પેમેન્ટ ક્ષેત્રના અન્ય હિતધારકો સાથે ચર્ચા કરી છે. સરકાર ગ્રાહકો પાસેથી અલગ UPI ચાર્જ વસૂલવાના વેપારીઓના પ્રયાસો પર પણ નજર રાખવા માંગે છે અને દેખરેખ પ્રણાલીને મજબૂત કરવા માટે કામ કરી રહી છે જેથી UPI પેમેન્ટ કરતી વખતે ગ્રાહકોને વધારાનો ખર્ચ ન ભોગવવો પડે.

કયા UPI પેમેન્ટ્સ MDRમાંથી મુક્ત છે?
‘પર્સન-ટુ-પર્સન’ (P2P) UPI પેમેન્ટ્સ સંપૂર્ણપણે મફત રહેશે. આ ઉપરાંત, ₹2,000 સુધીના મોટાભાગના મર્ચન્ટ પેમેન્ટ્સને MDRના દાયરાની બહાર રાખવામાં આવ્યા છે. જોકે, શેરબજાર અને મૂડી બજાર સંબંધિત UPI પેમેન્ટ્સ માટે 0.02%નો MDR નક્કી કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં પ્રતિ ટ્રાન્ઝેક્શન મહત્તમ મર્યાદા ₹300 રાખવામાં આવી છે. આ દર સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI), સ્ટોક એક્સચેન્જો અને સંબંધિત હિતધારકો સાથે પરામર્શ કર્યા પછી નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો.

SEBI સ્ટોક બ્રોકર્સની ચિંતાઓની સમીક્ષા કરશે
SEBIએ જણાવ્યું છે કે તે MDR અંગે સ્ટોક બ્રોકર્સ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલી ચિંતાઓની સમીક્ષા કરશે. ખાસ કરીને એવા કિસ્સાઓ પર ધ્યાન આપવામાં આવશે જ્યાં ગ્રાહક UPI દ્વારા ભંડોળ ટ્રાન્સફર કરે છે પરંતુ ત્યારબાદ કોઈ ટ્રેડ (સોદો) કરતો નથી. બ્રોકર્સે આવા કિસ્સાઓમાં MDRના ખર્ચ અને તેની અસર અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. સરકારનું માનવું છે કે MDR એ ગ્રાહક પર લાદવામાં આવતો ચાર્જ નથી; તેના બદલે, તે પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમમાં સામેલ વિવિધ હિતધારકો વચ્ચે વહેંચવામાં આવતી ફી છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય UPI સિસ્ટમને ટકાવી રાખવા અને તેના ભાવિ વિસ્તરણને સરળ બનાવવા માટે જરૂરી સંસાધનો પૂરા પાડવાનો છે.