Quad દેશો કુદરતી આપત્તિઓ દરમિયાન એકબીજાને કેવી રીતે મદદ કરશે? ટોક્યોમાં તૈયાર કરાયેલી યોજના

Quad: ઓસ્ટ્રેલિયા, ભારત, જાપાન અને અમેરિકાએ ટોક્યોમાં એક ‘ટેબલટોપ કવાયત’ (tabletop exercise) યોજી હતી, જેનો ઉદ્દેશ્ય ‘કુઆડ ઈન્ડો-પેસિફિક લોજિસ્ટિક્સ નેટવર્ક’ (IPLN) ને વધુ મજબૂત અને અસરકારક બનાવવાનો હતો. જ્યારે નવી દિલ્હી બેઇજિંગ સાથે રાજદ્વારી સંબંધો સુધારવા માટે કામ કરી રહ્યું છે, ત્યારે કુઆડ દેશોએ ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં માનવીય અને આપત્તિ રાહત પ્રયાસોને વેગ આપવા માટે રચાયેલ લોજિસ્ટિક્સ નેટવર્કને કાર્યરત કરવાની દિશામાં પણ પ્રગતિ કરી છે. કુઆડ દેશોએ ઈન્ડો-પેસિફિકમાં આપત્તિ રાહત માટે લોજિસ્ટિક્સ નેટવર્કને મજબૂત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી કવાયત હાથ ધરી હતી.

ભારત, અમેરિકા, જાપાન અને ઓસ્ટ્રેલિયાએ ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં મોટા પાયે કુદરતી આપત્તિઓ દરમિયાન રાહત અને બચાવ કામગીરીની ગતિ અને અસરકારકતા વધારવા માટે ટોક્યોમાં ટેબલટોપ કવાયત (TTX) યોજી હતી. આ કવાયત ૩ અને ૪ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ના રોજ યોજાઈ હતી અને તેનું આયોજન જાપાનના સંરક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.

કવાયતમાં ચાર દેશોએ ભાગ લીધો
આનો ઉદ્દેશ્ય ‘કુઆડ ઈન્ડો-પેસિફિક લોજિસ્ટિક્સ નેટવર્ક’ (IPLN) ને આગળ વધારવાનો અને ચારેય દેશોની લોજિસ્ટિક્સ ક્ષમતાઓ વચ્ચે બહેતર સંકલન સાધવાનો હતો. ભારત ઉપરાંત, ઓસ્ટ્રેલિયા, જાપાન અને અમેરિકાએ આ કવાયતમાં ભાગ લીધો હતો. ચારેય દેશોએ કુદરતી આપત્તિઓને લગતી વિવિધ પરિસ્થિતિઓ માટે તૈયારીઓ કરી હતી.

કાર્યકારી ક્ષમતાઓ વધારવા પર ધ્યાન
કુદરતી આપત્તિની પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને, આ કવાયતમાં તપાસ કરવામાં આવી હતી કે ચારેય દેશો તેમની હાલની લોજિસ્ટિક્સ ક્ષમતાઓનું આદાન-પ્રદાન અને અસરકારક ઉપયોગ કેવી રીતે કરી શકે છે. કટોકટીના સમયે સંકલન અને પરસ્પર કાર્યક્ષમતા (interoperability) સુધારવાના પ્રયાસો પણ કરવામાં આવ્યા હતા.

આ કવાયત દ્વારા, કુઆડ દેશોએ IPLN માટે ‘સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર્સ’ (SOPs) તૈયાર કરવાની દિશામાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે. આ SOPs ભવિષ્યમાં નેટવર્કના વ્યવહારુ અમલીકરણ માટે સંસ્થાકીય માળખું પૂરું પાડશે.

૨૦૨૫માં હવાઈમાં પ્રથમ ટેબલટોપ કવાયત
IPLN માટે આ કોઈ પ્રથમ કવાયત નથી. આ અગાઉ, એપ્રિલ ૨૦૨૫માં હવાઈમાં પ્રથમ ટેબલટોપ કવાયત યોજાઈ હતી અને ડિસેમ્બર ૨૦૨૫માં ગુઆમમાં ‘ફિલ્ડ ટ્રેનિંગ કવાયત’ (field training exercise) યોજાઈ હતી. કુઆડ દેશોએ તાજેતરના વિનાશક પૂરથી પ્રભાવિત લોકો પ્રત્યે સંવેદના વ્યક્ત કરી હતી અને સંકટના સમયે આ ક્ષેત્રના દેશોને માનવીય સહાય અને રાહત પૂરી પાડવા માટે પરસ્પર સંકલન મજબૂત કરવા અંગે ચર્ચા કરી હતી.