heat: ધગધગતી ધરતી, ઉકળતા મહાસાગરો: ઓગસ્ટ બન્યો અત્યાર સુધીનો સૌથી ગરમ મહિનો; પૂર્વ યુરોપમાં ભયંકર દુષ્કાળ—આગળ શું?

heat: વૈશ્વિક આબોહવા સંકટે ફરી એકવાર ચેતવણીની ઘંટડી વગાડી છે. યુરોપિયન યુનિયનની મુખ્ય દેખરેખ સંસ્થા, ‘કોપરનિકસ ક્લાઈમેટ ચેન્જ સર્વિસ’ (C3S) ના તાજેતરના આંકડા મુજબ, જુલાઈ ૨૦૨૩ની સાથે ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ને પણ ઇતિહાસના સૌથી ગરમ મહિના તરીકે નોંધવામાં આવ્યો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, વૈશ્વિક સરેરાશ હવાનું તાપમાન ૧૬.૯૬°C રહ્યું હતું, જે ૧૯૯૧-૨૦૨૦ની સરેરાશ કરતાં ૦.૮૫°C અને પૂર્વ-ઔદ્યોગિક સ્તર (૧૮૫૦-૧૯૦૦) કરતાં ૧.૬૫°C વધારે છે.

અલ નીનો અને ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ: કારણો
વૈજ્ઞાનિકોના મતે, આ અભૂતપૂર્વ ગરમી એ વાતાવરણમાં સતત વધી રહેલા ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ (જે અશ્મિભૂત ઇંધણ – કોલસો, તેલ અને ગેસ – ના દહનને કારણે વધે છે) અને વિષુવવૃત્તીય પેસિફિક મહાસાગરમાં વિકસી રહેલી પ્રબળ ‘અલ નીનો’ (El Niño) સ્થિતિનું સંયુક્ત પરિણામ છે.

મહાસાગરોના તાપમાનમાં વિક્રમી વધારો
મહાસાગરોના તાપમાને પણ વિક્રમી સ્તર સ્પર્શ્યું છે. ધ્રુવીય પ્રદેશો સિવાયના મહાસાગરો (૬૦° દક્ષિણ અને ૬૦° ઉત્તર અક્ષાંશ વચ્ચે) નું સરેરાશ સપાટીનું તાપમાન ૨૧.૦૭°C નોંધાયું હતું. આ આંકડાએ ઓગસ્ટ ૨૦૨૩માં નોંધાયેલા ૨૦.૯૮°Cના અગાઉના વિક્રમને પણ પાછળ છોડી દીધો છે.

યુરોપમાં ઐતિહાસિક ગરમી અને દુષ્કાળ
પશ્ચિમ યુરોપે તેના ઇતિહાસની સૌથી તીવ્ર ગરમીનો અનુભવ કર્યો, જેનાથી ૨૦૦૩માં સ્થપાયેલો વિક્રમ તૂટી ગયો. મે મહિનામાં શરૂ થયેલી ભયંકર હીટવેવ (લૂ) ઓગસ્ટ સુધી ચાલુ રહી હતી. ગરમીની સાથે સાથે, પશ્ચિમ, મધ્ય અને પૂર્વ યુરોપના મોટા ભાગોમાં ભયંકર દુષ્કાળની સ્થિતિ પણ સર્જાઈ હતી.