યુવાનોમાં EMIનો વધતો ટ્રેન્ડ: શું સરળ હપ્તાઓએ ખર્ચ વધાર્યો છે?

EMI (સમાન માસિક હપ્તા) પર વસ્તુઓ ખરીદવાનો ટ્રેન્ડ યુવાનોમાં ઝડપથી લોકપ્રિય થઈ રહ્યો છે. મોબાઈલ ફોન, ટેલિવિઝન, રેફ્રિજરેટર અને ફર્નિચર જેવી વસ્તુઓ હવે સરળ હપ્તાની યોજનાઓ દ્વારા ઉપલબ્ધ છે. જોકે, એકસાથે અનેક EMIની જવાબદારીઓ મોટો આર્થિક બોજ બની શકે છે. iPhone 18 Pro, Pro Max અને iPhone Duo માટેનું બુકિંગ 12મી તારીખે સાંજે 5:30 વાગ્યે શરૂ થશે. તેની કિંમતો Pro માટે ₹1.65 લાખ, Pro Max માટે ₹1.80 લાખ અને iPhone Duo માટે ₹3 લાખથી શરૂ થાય છે. સિદ્ધાર્થ પાસે પહેલેથી જ એક સારી રીતે કામ કરતો ફોન હોવા છતાં, તેણે EMI પર iPhone Duo ખરીદવાનું નક્કી કર્યું છે. છેવટે, જ્યારે લેટેસ્ટ ટ્રેન્ડ EMI દ્વારા ઉપલબ્ધ હોય ત્યારે પાછળ કેમ રહેવું?

આ વાત માત્ર ફોન પૂરતી સીમિત નથી; EMI વિકલ્પો દરેક વસ્તુ માટે ઉપલબ્ધ છે—મોબાઈલ ફોન, નવા ટીવી, રેફ્રિજરેટર, એર ફ્રાયર, ઘરનું ફર્નિચર અને ઓનલાઈન કપડાંની ખરીદી પણ. ભૂતકાળમાં, આવી વસ્તુઓ ખરીદવા માટે લોકોએ બચત કરવી પડતી અથવા પૂરી રકમ હાથમાં આવે ત્યાં સુધી રાહ જોવી પડતી હતી. જોકે, હવે EMIએ આ પ્રક્રિયા સરળ બનાવી દીધી છે: દર મહિને નાની રકમ ચૂકવો અને તમને જોઈતી પ્રોડક્ટ ઘરે લાવો. આ સાંભળવામાં આકર્ષક લાગે છે, પરંતુ શું તેના કારણે આપણે જરૂરિયાત કરતાં વધુ ખર્ચ કરી રહ્યા છીએ?

નાના માસિક હપ્તાની સુવિધાને કારણે મોંઘી વસ્તુની ખરીદી આકર્ષક લાગે છે, જેનાથી ગ્રાહકો એવી વસ્તુઓ ખરીદવા પ્રેરાય છે જે તેઓ કદાચ સામાન્ય સંજોગોમાં ન ખરીદત. રિટેલર્સ અને ફાઇનાન્સ કંપનીઓ બરાબર આ જ વ્યૂહરચના અપનાવે છે. નવી પેઢી અનુભવોને મુલતવી રાખવા માંગતી નથી—જેમ કે લેટેસ્ટ ફોન અને કપડાં રાખવા, નવી રેસ્ટોરન્ટમાં જમવું, નવી જગ્યાઓની મુસાફરી કરવી અથવા ટ્રેકિંગ અને વાઇલ્ડલાઇફ પ્રવાસ જેવી પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ થવું. જે લોકોએ હમણાં જ કમાણી શરૂ કરી છે અથવા જેમનો પગાર તેમની આકાંક્ષાઓ પૂરી કરવા માટે અપૂરતો છે, તેમના માટે EMI તેમની ઈચ્છાઓ પૂરી કરવાનો આદર્શ માર્ગ પૂરો પાડે છે. વધુમાં, ભવિષ્યમાં આવક વધવાની અપેક્ષાને કારણે નવી પેઢી સરળતાથી લોન મેળવી શકે છે.

TransUnion CIBILના અહેવાલ મુજબ, ડિસેમ્બર 2025માં પૂરા થતા ત્રિમાસિક ગાળામાં, 35 વર્ષથી ઓછી વયના નવા લોન લેનારાઓની સંખ્યામાં 2024ની સરખામણીમાં 17%નો વધારો થયો છે. પ્રથમ વખત લોન લેનારાઓમાં 35 વર્ષથી ઓછી વયના લોકોનો હિસ્સો 58% હતો. આ જ સમયગાળા દરમિયાન, ટેલિવિઝન, રેફ્રિજરેટર અને અન્ય વસ્તુઓ માટે લેવામાં આવતી ‘કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ લોન’ (ટકાઉ ગ્રાહક ચીજવસ્તુઓ માટેની લોન)માં ૨૨%નો વધારો જોવા મળ્યો છે; આ બાબત ખરીદી માટે ક્રેડિટ (લોન) પરની વધતી જતી નિર્ભરતા સૂચવે છે.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના આંકડા મુજબ, માર્ચ ૨૦૨૫ સુધીમાં બેંકો દ્વારા આપવામાં આવતી વ્યક્તિગત લોનમાં વાર્ષિક ધોરણે ૧૪%નો વધારો થયો છે. આ શ્રેણીમાં ક્રેડિટ કાર્ડનું દેવું, વાહન લોન અને અન્ય વ્યક્તિગત લોનનો સમાવેશ થાય છે. આ આંકડા સૂચવે છે કે લોકો હવે જીવનજરૂરી વસ્તુઓ કે જીવનશૈલીમાં સુધારા માટે જરૂરી સંપૂર્ણ રકમની બચત કરવાની રાહ જોવાને બદલે, લોન અને હપ્તાની યોજનાઓ (ઇન્સ્ટોલમેન્ટ પ્લાન્સ) પસંદ કરવાનું વધુ પસંદ કરી રહ્યા છે. યુવા પેઢીમાં આ વલણ ઝડપથી વધી રહ્યું છે.

એક EMI થી અનેક EMI તરફ
શરૂઆત કદાચ ફોન માટેના એક EMIથી થાય છે, ત્યારબાદ લેપટોપ કે ટેલિવિઝનની જરૂરિયાત ઊભી થાય છે અને પછી હપ્તા પર બાઇક કે ઘરગથ્થુ ઉપકરણની ખરીદી કરવામાં આવે છે. જોકે દરેક વ્યક્તિગત EMI નાનો લાગી શકે છે, પરંતુ મહિનાના અંતે તેની કુલ રકમ ઘણી મોટી બની શકે છે.