ગુજરાતની મુલાકાતે આવેલા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારે મતદાર યાદીના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) મુદ્દે થઈ રહેલી રાજકીય ટીકાઓ અંગે પોતાનો પક્ષ રજૂ કર્યો હતો. અમદાવાદ મેનેજમેન્ટ એસોસિએશનના કાર્યક્રમમાં તેમણે જણાવ્યું કે રાજકીય હુમલાઓ છતાં ચૂંટણી પંચની પ્રક્રિયાની પ્રામાણિકતા જળવાયેલી છે.
Gyanesh Kumarએ કહ્યું કે મતદાર યાદીની સફાઈ દરમિયાન ઐતિહાસિક ડેટાના આધારે નામોનું મેપિંગ કરવું મહત્વપૂર્ણ છે. તેનાથી જૂની એન્ટ્રીઓ દૂર કરવા તેમજ અલગ-અલગ ઓળખપત્રોમાં નામની જોડણીમાં રહેલી અસંગતતાઓ સુધારવામાં મદદ મળે છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે SIRનો મુખ્ય હેતુ મતદાર યાદીને વધુ ચોક્કસ અને વ્યવસ્થિત બનાવવાનો છે.
ભારતમાં અંદાજે 90 કરોડ મતદારો
CECએ જણાવ્યું કે ભારતમાં અંદાજે 90 કરોડ મતદારો છે અને લોકસભાની ચૂંટણી વિશ્વની સૌથી મોટી ચૂંટણી પ્રક્રિયા છે. સામાન્ય ચૂંટણીઓ દરમિયાન આશરે 1.8 કરોડ કર્મચારીઓ ચૂંટણી ફરજમાં જોડાય છે.
તેમણે જણાવ્યું કે ચૂંટણી પ્રક્રિયાના મુખ્ય ત્રણ તબક્કા છે—મતદાર યાદી તૈયાર કરવી, મતદાન અને મતગણતરી. આશરે 12 લાખ બૂથ લેવલ ઓફિસર્સ (BLO) મતદાર યાદીની ચકાસણી માટે લોકોના ઘરે જાય છે.
લાયક મતદારનું નામ ઉમેરાય અને અયોગ્ય નામ દૂર થાય
જ્ઞાનેશ કુમારે કહ્યું કે ચૂંટણી પ્રણાલીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દરેક લાયક વ્યક્તિ મતદાર બને અને કોઈ અયોગ્ય વ્યક્તિનું નામ મતદાર યાદીમાં ન રહે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. મતદાર યાદીની ચકાસણીમાં રાજકીય પક્ષોના બૂથ લેવલ એજન્ટની પણ ભૂમિકા રહે છે.
EVMને લઈને પણ CECએ આપી સ્પષ્ટતા
EVM અંગે જ્ઞાનેશ કુમારે જણાવ્યું કે મતદાન શરૂ થાય તે પહેલાં ઉમેદવારોના પ્રતિનિધિઓની હાજરીમાં મોક પોલ કરવામાં આવે છે. તેમણે કહ્યું કે EVM ઇન્ટરનેટ, Wi-Fi કે બ્લૂટૂથ સાથે જોડાયેલા નથી.
મતદાન પૂર્ણ થયા બાદ પડેલા કુલ મતોની સંખ્યા ફોર્મ 17Cમાં નોંધવામાં આવે છે અને EVMને નિયમ મુજબ સીલ કરવામાં આવે છે. મતગણતરી સમયે ઉમેદવારોના ગણતરી એજન્ટોની હાજરીમાં EVMના પરિણામોની ચકાસણી કરવામાં આવે છે.
CECએ વધુમાં જણાવ્યું કે ચૂંટણી વ્યવસ્થામાં સંદેશાવ્યવહાર અને કામગીરીને વધુ અસરકારક બનાવવા માટે ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ સતત વધારવામાં આવી રહ્યો છે.