monsoon: એપ્રિલ 2026 માં થયેલા કમોસમી વરસાદે જનતાની મુશ્કેલીઓમાં વધારો કર્યો છે. આ અકાળ વરસાદે ખેડૂતોના પાકને બરબાદ કરી દીધા છે. ઉત્તર ભારતમાં, એપ્રિલમાં હવામાન ફેબ્રુઆરીની લાક્ષણિકતાઓ ધારણ કરી ચૂક્યું છે. પંજાબ, હરિયાણા, હિમાચલ પ્રદેશ, રાજસ્થાન, ઉત્તર પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડમાં તાપમાન સામાન્ય સ્તરથી ઘણું નીચે આવી ગયું છે. રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં – જ્યાં એપ્રિલમાં તાપમાન સામાન્ય રીતે 35 ડિગ્રી સેલ્સિયસની આસપાસ રહે છે – તાપમાનનો પારો હવે 21 ડિગ્રી સુધી ઘટી ગયો છે.
અવિરત વરસાદ, કરા અને ઠંડા પવનોને કારણે, લોકો ઉનાળાની ગરમી કરતાં ઠંડીનો અનુભવ કરી રહ્યા છે. એપ્રિલ મહિના દરમિયાન પ્રવર્તતી ઠંડીની સ્થિતિથી રહેવાસીઓ મૂંઝવણમાં છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ 9 થી 11 એપ્રિલ વચ્ચે નવા ‘વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ’ના આગમન અંગે ચેતવણી જારી કરી છે. આ પહેલા, માર્ચમાં પણ અનેક વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ આવ્યા હતા, જેના પરિણામે વરસાદ પડ્યો હતો.
વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ શું છે?
વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ એક હવામાનશાસ્ત્રીય સિસ્ટમ છે જે મધ્ય ભૂમધ્ય સમુદ્રમાં ઉદ્ભવે છે. સામાન્ય રીતે, ડિસેમ્બર અને ફેબ્રુઆરી વચ્ચે પશ્ચિમી ડિસ્ટર્બન્સ મોટાભાગે થાય છે. જો કે, હવે તે માર્ચ અને એપ્રિલ મહિનામાં પણ વધુ વખત થવા લાગી છે. આ વર્ષે, માર્ચ અને એપ્રિલ દરમ્યાન સતત બે પશ્ચિમી ડિસ્ટર્બન્સ સક્રિય રહ્યા; આ સતત પ્રવૃત્તિ એપ્રિલમાં ફેબ્રુઆરી જેવી ઠંડી અને વરસાદ પાછળનું મુખ્ય કારણ છે. જો કે, પશ્ચિમી ડિસ્ટર્બન્સ આ ઘટનાનું એકમાત્ર કારણ નથી; અરબી સમુદ્રમાંથી આવતા ભેજવાળા પવનો પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
ભારતીય હવામાન વિભાગે સમજાવ્યું છે કે આ હવામાન પ્રણાલીઓ અરબી સમુદ્રમાંથી ભેજનો નોંધપાત્ર પ્રવાહ મેળવી રહી છે. રાજસ્થાન પર એક ચક્રવાતી પરિભ્રમણ રચાયું છે, જે અરબી સમુદ્રમાંથી ગરમ અને ભેજવાળી હવા ખેંચે છે. જ્યારે આ ભેજયુક્ત હવા પશ્ચિમી વિક્ષેપ સાથે સંકળાયેલી ઠંડી હવા સાથે અથડાય છે, ત્યારે વાદળો બનવાનું શરૂ થાય છે. આનાથી વાવાઝોડા અને કરા પડે છે, જેના કારણે તાપમાનમાં ઝડપથી ઘટાડો થાય છે. આ વખતે, અરબી સમુદ્રમાંથી આવતા ભેજ અને રાજસ્થાન પર બનેલા પરિભ્રમણ દ્વારા આ પશ્ચિમી ડિસ્ટર્બન્સ વધુ મજબૂત બન્યું છે.