china: યુએસ કોંગ્રેસ સાથે સંકળાયેલી એક મુખ્ય સંસ્થા – યુએસ-ચીન આર્થિક અને સુરક્ષા સમીક્ષા કમિશનના તાજેતરના અહેવાલમાં ચીન અને ઈરાન વચ્ચે વધતા લશ્કરી સહયોગ અંગેના મોટા ખુલાસા બહાર આવ્યા છે. રિપોર્ટ અનુસાર, ચીને તાજેતરમાં ઈરાનને આક્રમક ડ્રોન અને રોકેટ ઇંધણના ઉત્પાદનમાં વપરાતા કાચા માલ પૂરા પાડ્યા છે. આમાં ખાસ કરીને સોડિયમ પરક્લોરેટનો સમાવેશ થાય છે, જે મિસાઇલો માટે સોલિડ રોકેટ પ્રોપેલન્ટનો મહત્વપૂર્ણ ઘટક માનવામાં આવે છે.
રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે માર્ચ 2026 ની શરૂઆતમાં, બે ઈરાની રાજ્ય માલિકીના જહાજો ચીનના ગાઓલાન બંદરથી રવાના થયા હતા, જે આ રોકેટ ઇંધણ સંબંધિત સામગ્રી વહન કરતા હોવાની શંકા હતી. આ પહેલા, જાન્યુઆરી 2025 માં, ચીને ઈરાનને આશરે 1,000 ટન સોડિયમ પરક્લોરેટ મોકલી દીધું હતું. સૌથી મહત્વપૂર્ણ દાવો એ છે કે ઈરાન હવે ચીનની બેઈડો નેવિગેશન સેટેલાઇટ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરી શકશે.
ચીન ઈરાન સાથે શસ્ત્રોના સોદામાં સામેલ
રિપોર્ટ મુજબ, 2021 માં, ચીને ઈરાનને આ સિસ્ટમનો સંપૂર્ણ લશ્કરી પ્રવેશ આપ્યો, જેનાથી ઈરાન તેના ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલાઓને વધુ ચોકસાઈથી ચલાવી શક્યો. રિપોર્ટમાં વધુમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે ફેબ્રુઆરી 2026 માં – અમેરિકા અને ઈઝરાયલ દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાઓ પહેલા – ચીન ઈરાન સાથે શસ્ત્રોના સોદામાં સીધો સામેલ હતો.
ચીનનું વલણ બદલાતું દેખાય છે
એન્ટી-શિપ ક્રુઝ મિસાઈલોના વેચાણ માટેની તૈયારીઓ લગભગ પૂર્ણ થઈ ગઈ હતી, જોકે ડિલિવરીની તારીખ હજુ સુધી નક્કી કરવામાં આવી ન હતી. ઘણા સમય સુધી, ચીને ઈરાનને સીધા શસ્ત્રો પૂરા પાડવાથી ઇરાદાપૂર્વક અંતર જાળવી રાખ્યું હતું. ખાસ કરીને 2015 ના સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ઠરાવને પગલે, ચીનનું વલણ હવે બદલાતું દેખાય છે, કારણ કે તે ઈરાનને ઓછા પ્રતિબંધિત રીતે લશ્કરી ટેકનોલોજી અને ક્ષમતાઓ પૂરી પાડે છે.
બંને રાષ્ટ્રો તેમની લશ્કરી ભાગીદારીને કેવી રીતે મજબૂત બનાવી રહ્યા છે
રિપોર્ટમાં વધુમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે બંને દેશો શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશન (SCO) અને BRICS જેવા પ્લેટફોર્મ દ્વારા તેમની લશ્કરી ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવી રહ્યા છે. ડિસેમ્બર 2025 માં, ઈરાને SCO ને સંડોવતા સંયુક્ત લશ્કરી કવાયતનું પણ આયોજન કર્યું હતું. આ રિપોર્ટ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ સતત વધી રહ્યો છે, અને ઈરાનની લશ્કરી ક્ષમતાઓ અંગે આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતાઓ તીવ્ર બની છે.