Surat: ભગવાન શિવને દૂધ, પાણી, અભિષેક અને બીલીપત્ર ચઢાવવાની પરંપરાથી આપણે બધા પરિચિત છીએ, પરંતુ સુરતમાં એક અનોખું શિવ મંદિર છે જ્યાં ભક્તો ભગવાનને જીવંત કરચલાં ચઢાવે છે. સુરતના ઉમરા વિસ્તારમાં તાપી નદીના કિનારે આવેલા રામનાથ ઘેલા મહાદેવ મંદિરમાં આ અદ્ભુત દૃશ્ય વર્ષમાં એકવાર જોવા મળે છે.
કાનના રોગો મટાડતી એક અનોખી માન્યતા
લોકવાયકા અનુસાર, શારીરિક રોગો, ખાસ કરીને કાનના રોગોથી પીડાતા ભક્તો અહીં બંધા બાંધે છે. ભક્તોનું માનવું છે કે ભક્તિભાવથી બંધા બાંધવાથી કાનના રોગો મટે છે. સાજા થયા પછી, ભક્તો દર વર્ષે પોષ વદ એકાદશીના દિવસે મંદિરમાં આવે છે અને શિવલિંગને જીવંત કરચલાં ચઢાવીને પોતાનું વ્રત પૂર્ણ કરે છે.
કરચલાં કરચલાં ચઢાવવાની પરંપરા પાછળનું વિજ્ઞાન અને માન્યતા
જોકે આ શ્રદ્ધાનો વિષય છે, લોકો માને છે કે કરચલાંના અંગોની રચના અને કાનની આંતરિક રચના વચ્ચે થોડી સમાનતા છે (કારણ કે કરચલાંના શ્રવણ અંગો તેમના પગની નજીક સ્થિત હોય છે). તેથી, કાનના રોગો મટાડવાના પ્રતીક તરીકે કરચલાં ચઢાવવાની પરંપરા સદીઓથી ચાલી આવી છે.
આ મંદિરનું નામ ‘રામનાથ ઘેલા’ કેમ રાખવામાં આવ્યું?
લોકવાયકા અનુસાર, ભગવાન રામની એક અલૌકિક કથા આ મંદિર સાથે સંકળાયેલી છે. તેમના વનવાસ દરમિયાન, દક્ષિણ તરફ મુસાફરી કરતી વખતે, ભગવાન રામ આ સ્થળે રોકાયા અને તેમના પૂર્વજોના ઉદ્ધાર માટે પૂજા અને તર્પણ વિધિ કરી. આજે પણ, હજારો લોકો અહીં નારાયણ બલી અને તેમના પૂર્વજોના ઉદ્ધાર માટે અન્ય વિધિઓ કરવા આવે છે.
પૂજામાં કોઈ બ્રાહ્મણ હાજર ન હોવાથી, રામે સમુદ્ર દેવને પ્રાર્થના કરી, જે પછી બ્રાહ્મણના રૂપમાં પ્રગટ થયા. પૂજા દરમિયાન, સમુદ્રના મોજાઓ સાથે ઘણા જીવંત કરચલાં શિવલિંગ પર આવ્યા. સમુદ્ર દેવે ભગવાન રામને આ જીવોને બચાવવા વિનંતી કરી. આ જોઈને, ભગવાન રામ ભક્તિમાં લીન થઈ ગયા, એટલે કે ‘ઘેલા’, જેના કારણે મંદિરનું નામ ‘રામનાથ ઘેલા’ પડ્યું.
માનવ દયાનો ઉત્સવ વર્ષમાં ફક્ત એક જ વાર ઉજવવામાં આવે છે.
વર્ષમાં ફક્ત એક જ વાર પોષ વદ એકાદશી પર કરચલાં ચઢાવવાની આ પરંપરા મનાવવામાં આવે છે. હજારો ભક્તો ફક્ત સુરતથી જ નહીં પરંતુ મુંબઈ અને દિલ્હી જેવા શહેરોમાંથી પણ આ સ્થાનની મુલાકાત લે છે. ઉત્તરાયણના આ પવિત્ર દિવસે (૧૪ જાન્યુઆરી) વહેલી સવારથી જ ભક્તોની લાંબી કતારો જોવા મળી હતી, જ્યાં લોકોએ શ્રદ્ધાપૂર્વક પ્રાર્થના કરી હતી અને તેમના પૂર્વજોના મોક્ષ માટે ધાર્મિક વિધિઓ કરી હતી.
ભૌગોલિક સ્થાન અને મહત્વ
આ મંદિર સુરતના ઉમરા વિસ્તારમાં તાપી નદીના કિનારે આવેલું છે. તાપી નદીને સૂર્યની પુત્રી માનવામાં આવે છે, તેથી નદી કિનારે સ્થિત આ શિવ મંદિરનું મહત્વ અનેકગણું વધી જાય છે. પૂર્વજોની પૂજા અને મોક્ષ માટેની વિધિઓ માટે આ સ્થળ કાશી જેટલું પવિત્ર માનવામાં આવે છે.